Forlat siden Nasjonal veiviser
ved vold og overgrep

Türkçe

Şu an ziyaret ettiğiniz internet sitesi (dinutvei.no) size aile içinde, eşiniz, eski eş veya birlikte olduğunuz kişi(ler) tarafından tecavüz ve şiddete maruz bırakılma durumunda alınabilecek destek hizmetleri konusunda yol göstermeyi ve şiddet konusuyla ilgili genel bilgi sunmayı hedefleyen ulusal bir rehberdir. Bu internet sitesi Adalet ve Kamu Güvenliği Bakanlığı  adına Norveç Şiddet ve Travmatik Stres Çalışmaları Merkezi (NKVTS) tarafından hazırlanmıştır.

Hepimiz korkmadan ve şiddet görmeden yaşama hakkına sahibiz. Norveç'te pek çok kişi yakınlarından şiddet görerek yaşamaktadır. Yakın ilişkilerde şiddet yaşamak veya tecavüze uğramak kişinin özel hayatıyla ilgili gizlemesi gereken bir konu değil tam aksine tüm toplumun sorumluluk almasını gerektiren bir konudur.

Şiddet çok farklı biçimlerde görülebilir. Belki de, kendinize  veya tanıdığınız bir kişiye şiddet uygulanıp uygulanmadığını merak ediyorsunuz. Belki de, kendinizin diğer insanlara şiddet uygulayıp uygulamadığından emin değilsiniz. Pek çok insan şiddetin ne olduğu ve nasıl tanımlanması gerektiği konusunda emin değildir. Bu konuyla ilgili bilgileri aşağıda bulabilirsiniz.

Yakın ilişkilerde şiddete maruz kaldınız mı?

Kendinizi şiddete karşı nasıl koruyabilirsiniz?

Tecavüze veya başka türlü bir cinsel istismara maruz kaldınız mı?

Şiddet ve istismar sonrasındaki olağan tepkiler

Şiddete maruz kalan kişiler tanıyor musunuz?

Başka bir kişiye şiddet uyguluyor ve tehdit ediyor musunuz?

Yakın ilişkilerde şiddete maruz kaldınız mı?

Yakın ilişkilerdeki şiddet (ayrıca eşler arasında veya aile içi şiddet olarak da bilinir), mevcut ve eski aile üyeleri arasındaki tüm fiziksel ve psikolojik şiddet ve tehditleri kapsar. Ev içinde şiddet yaşayan çocuklar, kadınların sünnet edilmesi ve zorla evlendirilme de şiddet kapsamına girer.

Yakın ilişkilerde uygulanan şiddet Norveç yasalarına göre suçtur. Yardım kurumlarının ve polisin bu tür vakaları ciddiye alacağından emin olabilirsiniz.

İnsanların çoğu şiddetin dayak yeme, tekme yeme veya fiziksel olarak yaralanma olduğunu düşünmektedir. Fakat şiddetin bunların ötesinde başka çeşitleri de vardır. Bir kişiyi zorla alıkoyma, hakaret etme, aşağılama, yalnız bırakma veya kontrol altına alma da şiddete örnek olarak verilebilir.

Genellikle üzerinde en çok konuşulan şiddet türleri şunlardır:

  • Fiziksel şiddet: Tekme atma, yumruk (tokat) atma, saç çekme, ısırma, tırmalama, hareket etmesine izin vermeme, sarsma, itme, boğazını sıkma gibi fiziksel temas içeren tüm şiddet türleri. Kişiyi odaya kilitleme ve yalnız bırakma da fiziksel şiddet kapsamına girer.
  • Psikolojik şiddet: Tehdit edici, zarar veren, aşağılayıcı (rencide edici) veya kontrol edici bir dil ve ses tonu kullanmak. Başkalarını  küçümsemek, ilgi göstermemek ve hakaret etmek de psikolojik şiddet kapsamına girer. Örnekler: “Seni öldüreceğim”, “Sen değersiz bir varlıksın”, “O kadar şişko ve çirkinsin ki, seni kimse sevmez”.
  • Maddi şiddet: Nesneleri kırıp dökmek, zarar vermek ve fırlatmak, duvarlara ve kapılara vurmak ve benzeri eylemler.
  • Cinsel şiddet: Her tür cinsel istismarı kapsar:  Örnekler: dokunma, okşama, oral seks yapma/yaptırma, mastürbasyon, cinsel ilişkiye benzer eylemler, cinsel ilişki ve tecavüz gibi fiziksel temas içeren tüm eylemler veya bu tür eylemlere teşebbüs etmek. Cinsel içerikli sözler kullanma, teşhircilik, fotoğrafını çekme, videosunu çekme, dikizleme ve pornografik içerikli yayınları gösterme gibi fiziksel temas içermeyen eylemlerde bulunma veya bu tip eylemlerde bulunmaya çalışma.
  • Maddi şiddet: Diğer kişinin finansal durumunu kontrol etme; eşlerden birinin kendisine ait veya ortak ekonomi üzerinde söz  hakkı sahibi olmasının engellenmesi.
  • Gizli şiddet: Üstü kapalı ve sadece hissedilen şiddet, şiddet eyleminden önce veya hemen sonrasında hissedilen özel atmosfer.  
  • Çocuk yetiştirmede kullanılan şiddet: Çocuk ve gençlerin davranışlarını düzeltmek ve yön vermek için, çocuk terbiyesinin bir parçası olarak kullanılan fiziksel ve psikolojik cezalandırma.

Farklı şiddet türlerinin birlikte uygulanması sık karşılaşılan bir durumdur. Pek çok şiddet çeşidi Norveç yasalarına göre doğrudan cezaya tabidir. Diğer şiddet türleri ise olayın ciddiyetine, sıklığına veya  meydana geldiği bağlama veya diğer ceza hükümleri (örneğin dolandırıcılık) kapsamına girip girmediğine bağlı olarak cezalandırılabilir.

Cinsiyetiniz ne olursa olsun şiddet mağduru olabilirsiniz. Bununla birlikte, kadınlar erkeklere göre eşleri/erkek arkadaşları tarafından daha sık ve tekrarlanan fiziksel ve cinsel şiddete maruz kalmaktadır.

Bazı grupların, yakın ilişkilerde şiddete maruz kalma riski daha fazladır. Bu  riski arttıran faktörler arasında cinsiyet, yaş, fonksiyonel işlev, cinsel yönelim, sosyo-ekonomik durum, hamilelik, göçmen olmak, alkol ve/veya uyuşturucu kullanımı yer almaktadır.

Kendinizi şiddete karşı nasıl koruyabilirsiniz?

Şiddet yaşanan bir ilişkiyi sona erdirmenin zor olduğunu biliyoruz. Dışarıdan yardım alınmadığı sürece, şiddet genellikle devam eder.

Şiddet görmüş veya tehdit edilmiş iseniz ya da şiddete maruz kalacağınızdan korkuyorsanız veya yaşadıklarınızın şiddet olup olmadığından emin değilseniz, yardıma ihtiyacınız vardır ve biriyle konuşmanız gerekir. Yardım kurumları hakkında genel bilgileri buradan öğrenebilirsiniz. Ciddi şiddet veya tehdide maruz kalmış iseniz ve can güvenliğinizden endişe ediyorsanız, 02800 numaralı polis veya 112 numaralı acil yardım hattını aramanız gerekmektedir (politiet). Bu durum bir çocuk veya gence yönelik ise, Çocuk Esirgeme Kurumunu da (barnevernet) haber vermeniz gerekir.

Pek çok mağdur kişi için en önemli şey şiddeti uygulayan kişinin cezalandırılması değil, şiddetin sona erdirilmesidir. Destek birimlerimiz, hem şiddet uygulayan kişiye hem de şiddet mağduru kişiye yardım imkanları sunmaktadır. Bununla birlikte bazı mağdurların hemen korunmaya alınmasi gerekmektedir. Tehdit ediliyorsanız veya şiddete maruz kalıyorsanız polis (politiet) korunmanız için gerekli olan önlemleri değerlendirecektir. Bu önlemler arasında şiddet alarmı (voldsalarm), ziyaret yasağı veya adresinizin gizlenmesi yer alır.

Kadın sığınma evleri (krisesenter) acil durumlarda koruyucu bir görev üstlenir ve pek çok mağdurun şiddet içeren ilişkilerden kurtulmasına yardımcı olur. Hem sığınma evleri hem de polis size bilgi verip tavsiyelerde bulunabilir, şiddet mağdurunun ve şiddet uygulayan kişinin sağlık ve sosyal hizmetler ofisi, (helse- og sosialetaten), aile danışma merkezi (familievernkontor), çocuk esirgeme kurumu (barnevern), kadın sığınma evi (krisesenter), tedavi merkezleri, avukat, mağdurlar için danışmanlık merkezi (rådgivningskontor for kriminalitetsofre) veya diğer destek ve tedavi birimleri ile irtibata geçmesine yardımcı olabilir.

Şiddet uygulayan kişinin bir yakınınız olması genelde suç duyurusunda bulunmayı zorlaştırır. Pek çok mağdur bu yüzden durumu bildirememektedir. Suç duyurusunda bulunma yükünü ve mağdurun sorumluluğunu hafifletmek için, ciddi şiddet olayları söz konusu olduğunda, polisin kendi inisiyatifini kullanarak mağdurun isteyip istemediğine bakmaksızın bir soruşturma başlatma yetkisi vardır. Bu durum kamu davası olarak bilinir.

Tecavüze veya başka türlü bir cinsel istismara maruz kaldınız mı?

Cinsel istismar pek çok farklı şekilde ortaya çıkabilmektedir ve belki siz yaşadığınız şeyin cinsel istismar  olup olmadığını merak ediyorsunuzdur.

Cinsel  istismar her türlü cinsel ihlal ve taciz durumlarını kapsar. Cinsel saldırı dokunma, okşama, oral seks yapma/yaptırma, mastürbasyon, cinsel ilişkiye benzer eylemler, cinsel ilişki ve tecavüz gibi fiziksel temas içeren eylemlerde bulunma ya da bulunmaya teşebbüs etme, cinsel içerikli sözler kullanma, teşhircilik, fotoğrafını çekme, videosunu çekme, dikizleme ve pornografik içerikli yayınları gösterme gibi fiziksel temas içermeyen eylemlerde bulunma veya bu tip eylemlerde bulunmaya çalışmayı kapsar.

İstismar mağdurun iradesi veya izni dışında ya da mağdurun izin veremeyeceği biçimlerde gerçekleşir. İstismar mağdurun diğer insanlarla cinsel ilişkide bulunması için kandırılması, zorlanması veya tehdit edilmesi, mağdurun diğer insanların cinsel ilişkide bulunmasını izlemeye zorlanması veya mağdurun diğer insanların yanında kendi kendisiyle cinsel ilişkiye  zorlanması şeklinde de görülebilir. Bu tip istismar cinsiyet veya yaşa bakmaksızın herhangi bir kişiye yönelik olabilir ve bu tip eylemler mağdurun ayık, sarhoş veya uykuda olup olmadığına bakmaksızın istismar olarak kabul edilebilir.

Tecavüz ve diğer cinsel istismar çeşitleri yakın ilişkilerde veya yakın ilişki dışında da yaşanabilir. 

Cinsel istismara mağdur  kalıp kalmadığınızdan emin değilseniz, yardım kurumlarıyla iletişime geçebilirsiniz. Yaşadığınız şey hakkında size yakın biriyle konuşmanız da tavsiye edilir. Biriyle konuşmanız yaşadığınız şeyi, düşüncelerinizi ve hislerinizi sözcüklere dökmenize yardımcı olacaktır. Ayrıca çevrenizdeki kişilerin desteğini ve nasihatlarını almak da rahatlatıcı olacaktır. Belki, suç duyurusunda bulunmak isteyip istemediğinizden emin değilsiniz. Norveç yasalarına göre, karar vermeden önce, herhangi bir taahhütte bulunmadan bir avukattan üç saatlik ücretsiz danışmanlık ve yardım hizmeti alma hakkına sahipsiniz.

Yaşadıklarınızı daha iyi anlamak, yaşadığınız şeylerle başedebilmek ve karar verdiğinizde suç duyurusunda bulunmak için aile hekimi (fastlegen) veya hemşire (helsesøster), acil cinsel istismar muayene birimi (overgrepsmottak), Ensest ve Cinsel Saldırıya Karşı Destek Merkezi, SMISO (Støttesenter mot incest og seksuelle overgrep, SMISO), DIXI Tecavuze Karşı Destek Merkezi (DIXI ressurssenter mot voldtekt) veya polis (politiet) ile iletişime geçebilirsiniz.

Şiddet ve istismar sonrasındaki olağan tepkiler

Yüreği ağzında, ürkek ve korkak mı yaşıyorsunuz? Yaşadığınız şeyin aslında sizin hatanız olup olmadığını merak mı ediyorsunuz? Yaşadığınız şeylerden dolayı utanıyor musunuz? Yapmanız gereken büyük, küçük her işe konsantre olmakta zorluk mu çekiyorsunuz? 

İster tek bir olay, ister belli bir süreyi kapsayan tekrar eden olaylar olsun, tüm bunlar şiddete maruz kaldıktan sonra hissettiğiniz olağan tepkilerdir.

Şiddete veya cinsel istismara karşı olan tepkiler kişiden kişiye değişebilir fakat tek bir olay veya tekrar tekrar yaşanan  olaylar sonrasında, kısa veya uzun dönemde şiddete maruz kalan insanlarda yaygın olan duygu ve tepkiler konusunda çok şey biliyoruz. Bu tepkiler arasında şunlar yer almakta:

  • endişe, kaygı ve korku
  • utanç duygusu
  • olayları tekrar hatırlama
  • uyku bozukluğu
  • kendini sorgulama ve suçluluk duygusu   
  • konsantrasyon eksikliği ve hafıza kaybı
  • artan tahammülsüzlük (iritasyon) ve çabuk sinirlenme   
  • fiziksel şikayetler
  • insanlarla iletişim kurmada sorunlar
  • yakınlık ve cinsel yaşamla ilgili zorluklar
  • üzüntü
  • kontrol etme ihtiyacının artması
  • uyuşukluk
  • güvensizlik
  • olayı önemsememe ve küçümseme,ve neler yaşandığı konusunda şüphe duyma
  • saldırma/dışa vurma
  • kendini izole etme
  • yalnızlık, kendini tamamen tek başına hissetme 

Bazen bu tepkiler uzun bir süre geçmiş olsa bile kaybolmazlar. Bazı kişilerde ise, depresyon, anksiyete, yeme bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) veya alkol ve uyuşturucu bağımlılığı gibi klinik tanılara dönüşebilirler.

Eğer bu tür şikayetleriniz devam ederse, bu tepkilerle baş edebilmek için biriyle konuşmanız veya  profesyonel yardım almanız önemlidir. Aile doktoru (fastlegen), yaşadığınız bölgedeki  veya okuldaki hemşire (helsesøster), size en yakın acil cinsel istismar merkezi (overgrepsmottak) veya kadın sığınma evi (krisesenter), veya DIXI  Tecavüze Karsı  Destek Merkezi (DIXI) ile iletişime geçin. İhtiyaç duymanız halinde, aile doktorunuz sizi bir psikoloğa yönlendirebilir.

Şiddete maruz kalan kişiler tanıyor musunuz?

Eğer şiddete maruz kalan birirlerini tanıyorsanız bu konuda  yardım birimlerine uyarıda bulunmanız tavsiye edilir. Sizin uyarınız  polisin ve destek birimlerinin, devam eden şiddet olayını  fark etmesini sağlayacak önemli bir adım olabilir.

Tanıdığınız bir kişinin şiddet mağduru olduğunu düşünüyorsanız, 02800 numaralı telefondan polisle (politiet) iletişime geçmeniz gerekir . Aradığınızda kim olduğunuzu bildirmemek hakkına sahipsiniz.

Bir çocuğun şiddetin sürekli yaşandığı bir evde yaşaması, şiddete direk maruz kalmak kadar   ciddi olabilir. Çocukluk döneminde şiddet yasamak çok zararlı olduğu gibi, aile içi şiddet bazen çocukta kalıcı hasarların oluşmasına sebep olur. Herhangi bir çocukla ilgili kaygılarınız varsa, çocuklar ve gençler için 116 111 acil telefon numarasını (alarmtelefonen for barn og unge) arayabilir, belediyeye ait çocuk esirgeme kurumuna (barnevernet) bildirimde bulunabilir veya 02800 numaralı telefondan veya 112 acil telefon numarasından polise (politiet) ulaşabilirsiniz.

Başka bir kişiye şiddet uyguluyor ve tehdit ediyor musunuz?

Çabuk sinirlenen bir kişiyseniz ve çevrenizdeki insanları korkutuyor, vuruyor, tekme atıyor veya tehdit ediyor, hakaret ediyor, incitiyor veya kontrol altında tutuyor iseniz,  şiddet uyguluyorsunuz demektir.

Neyse ki, değişmek için yardım alabilirsiniz. Diğer insanları şiddet içeren davranışlara maruz bırakan kişilerin de yardıma ihtiyacı vardır. Şiddetle ilgili sorunlarınız olduğunu kabul ediyorsanız, çözüme yaklaşmışsınız demektir.

Hareket ve davranışlarınızın şiddet olup olmadığından emin değilseniz, yine de destek birimleriyle (hjelpeapparatet) iletişime geçebilirsiniz. Yaşadığınız şey hakkında tanıdığınız biriyle de konuşmanız tavsiye edilir.  Konuşmak, yaşadıklarınızı, düşüncelerinizi ve hislerinizi kelimelere dökmenize ve şiddet içeren davranışlardan kaçınmanıza yardımcı olacaktır.